چرا پرداختن به تاریخچه پارچه جین ، ویژگیها و روند تولید این پارچه، اهمیت دارد؟ پارچه جین یکی از شناختهشدهترین و همینطور محبوبترین پارچهها است. این پارچه در سراسر دنیا، کاربرد دارد. شاید یکی از ابزارهایی که باعث شبیه شدن انسانها در سراسر دنیا میشود، همین پارچه جین باشد. امروزه، پارچه جین به نمادی از مد و مقاومت، میان نسل جدید تبدیل شدهاست. اما آیا محبوبیت این پارچه فقط برای این نسل بودهاست؟ چه چیزی باعث ماندگار شدن این پارچه شدهاست؟ در این مطلب از مجله الکا، به بررسی کامل تاریخچه پارچه جین میپردازیم.
ریشههای تاریخی پارچه جین
در تاریخچه پارچه جین ، ابتدا باید سری به قرون وسطی زد. خواستگاه اولیه پارچه جین را میتوان در دو منطقه دانست. هر دو این منطقهها در اروپا واقع شدهاست. در تاریخچه پارچه جین ، اروپا اهمیت بسیاری داشتهاست. اما باید بدانید کشور آمریکا سبب جهانی شدن این پارچه شد.
-
جنوا، ایتالیا
تاریخچه پارچه جین در این منطقه به قرن پانزدهم بازمیگردد. جنوا یک شهر بندری است. ملوانان این شهر برای انجام کار خود، به پارچهای نیاز داشتند. آنها نیازمند پارچهای بودند که مقاومت بسیاری داشته باشد. در عین حال، ارزان باشد. بنابراین آنها از الیاف پنبه پارچهای را تولید کردند. این پارچه جین نام گرفت. جین واژهای فرانسوی است. درواقع جین برگرفته از تلفظ فرانسوی واژه «Gênes» است.
-
نیم، فرانسه
تاریخچه پارچه جین در فرانسه به قرن هفدهم باز میگردد. نیم یک شهر در کشور فرانسه است. در این منطقه پارچهای تولید شد که شباهت بسیاری به پارچه جین داشت. اما این پارچه کیفیت بالاتری داشت. این پارچه به مرور در اروپا محبوبیت بسیاری پیدا کرد. همچنین این پارچه دنیم نام گرفت. دنیم به معنای از نیم، در زبان فرانسوی است. نام این پارچه، از اصطلاح فرانسوی «de Nîmes» گرفتهشده است.
تفاوت پارچه جین و دنیم
با توجه به توضیحات پیشین، تاحدودی متوجه تفاوت پارچه جین و دنیم شدهاید. این دو پارچه شباهت بسیاری باهم دارند. اما یکی در منطقه جنوا و دیگری در نیم تولید شدهاند. همچنین پارچه دنیم نسبت به پارچه جین مقاومت و کیفیت بالاتری دارد. همچنین ضخامت پارچه دنیم نسبت به پارچه جین بیشتر است.
اما امروزه، نسبت به تاریخچه پارچه جین ، معنا و مفهوم این کلمات تغییر کردهاست. امروزه پارچه دنیم از الیاف پنبه تولید میشود. همچنین بافت جناغی دارد. این پارچه در تولید انواع لباسهای جین مدرن استفاده میشود. بنابراین کلمه جین دیگر برای معرفی پارچه به کار نمیرود. بلکه جین انواع لباسهایی است که با استفاده از دنیم ساخته میشوند.
انواع پارچه دنیم
در تاریخچه پارچه جین ، ۴ نوع پارچه وجود داشتهاست. هر کدام از این پارچهها در موارد خاصی کاربرد پیدا میکنند. یکی از این پارچهها سلویج دنیم است. این پارچه دنیم بسیار گران است. با استفاده از دستگاهای قدیمی بافته میشود. این پارچه دنیم دارای لبههای بسته است. دومین پارچه، دنیم خام است. این دنیم طبق نام خود خام است. یعنی هیچ فعالیتی پس از تولید روی آن انجام نمیشود. درواقع فعالیت شستوشو یا رنگرزی روی آن انجام نمیشود.
پارچه دیگر، استرچ دنیم است. این پارچه برای راحتی بیشتر دارای درصدی الاستین است. پارچههای جین عمدتا راحت نیستند و حالتی خشک دارند. برای این که بتوان محصولات جذب بدن و با فرمهای مختلف تولید کرد، این پارچه بسیار کاربرد دارد. آخرین نوع پارچه، سنگ شسته است. این نوع دنیم با سنگهای مخصوص ساییده میشود. این پارچه جلوهای کهنه دارد و در دورانهای مختلف ترند بازار بودهاست.
جهانی شدن در تاریخچه پارچه جین
پارچه جین ویژگیهایی دارد که آن را منحصر به فرد کردهاست. یکی از این ویژگیها، مقاومت بسیار بالا است. این پارچه با گذر زمان نرم میشود. همچنین قابلیت رنگآمیزی دارد و با استفاده از رنگ نیلی، رنگ میشود. این پارچه به رغم ضخامت، توانایی بالایی در عبور دما دارد. همین ویژگیها، در تاریخچه پارچه جین، این پارچه را به یک لباس مناسب برای معدنچیها، کشاورزان و صنعتگران، تبدیل کردهاست.
-
تولد جین آمریکایی
تاریخچه پارچه جین در آمریکا، به قرن نوزدهم بازمیگردد. این تولد با مهاجرت اروپاییان به آمریکا در پی طلا در کالیفرنیا، اتفاق افتاد. در این زمان، نیاز به لباسهای مقاوم بیش از هر زمان دیگری، احساس میشد. در همین زمان، یک خیاط آلمانیتبار نقش کلیدی در تاریخچه پارچه جین ایفا کرد. این خیاط لوی اشتراوس نام داشت.
او به سانفرانسیسکو مهاجرت کرد تا لباسهایی مقاوم برای معدنچیان، تهیه کند. او این کار را با کمک و همکاری خیاط دیگری به نام جیکوب دیویس انجام داد. این دو تصمیم گرفتند از پارچه دنیم شلوار تولید کنند. همچنین برای مقاومت بیشتر، درزهای شلوار را تقویت کنند. در ادامه تصمیم به استفاده از پرچهای فلزی گرفتند. در سال ۱۸۷۳ نخستین شلوار جین پرچدار تولید شد. این شلوار جین همان شلوار جینی است که امروزه نیز تولید میشود. این سال و این تولید شلوار، اهمیت بسیاری در تاریخچه پارچه جین دارد.
-
تبدیل به نماد شورش برای جوانان
تا اواسط قرن بیستم، شلوار جین همچنان لباس کار محسوب میشد. اما همه چیز از دهه ۱۹۵۰ تغییر پیدا کرد. بازیگران هالییود شروع به پوشیدن شلوار جین در فیلمهای خود کردند. اما چه فیلمهایی؟ اغلب فیلمهایی با مضمون انقلاب، شورش، آزادی و جوانی. برای مثال، جیمز دین در فیلم شورشی بیهدف، شلوار جین را به یک نماد شورش تبدیل کرد. درنهایت جوانان آمریکا شروع به پوشیدن شلوار جین کردند. آنها این کار را به عنوان نمادی برای اعتراض انجام دادند. بنابراین اعتراض به ارزشهای سنتی، نقطه عطفی در تاریخچه پارچه جین شد.
-
ورود به جریان اصلی دنیای مد
ورود شلوار جین به دنیای مد، در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، اتفاق افتاد. در این زمان فرهنگ هیپی و جنبشهای ضدجنگ، رشد کردند. در این زمان، جین به نماد دیگری تبدیل شد. این دههها، دوران آزادی، عدم تبعیت و بازگشت به سادگی، در تاریخچه پارچه جین بود. در این دههها، انواع مختلفی از شلوار جین، کاربرد پیدا کرد. شلوارهای جینی مانند شلوار دم پا گشاد. همچنین انواع کتهای جین گلدوزیشده به بازار وارد شدند. پس از آن در دهه ۱۹۸۰، برندهایی مانند کلوین کلاین و گس، شلوار جین را وارد دنیای مد لوکس کردند. در این زمان، جین به بخش جداییناپذیر از فرهنگ مصرفی، تبدیل شد.
-
دنیای معاصر در تاریخچه پارچه جین
امروزه پارچه جین در تولید انواع لباسها کاربرد دارد. از شلوار و کت گرفته تا پیراهن، کیف و حتی کفش. برندهای بیشماری به طراحی لباسهای جین اختصاص دارند. برندهایی مانند لیوایس و رنگلر. همچنین برندهای لوکس نیز به تولید این محصولات میپردازند. برندهایی همچون بالمین و دیور. جین در هر فصل با تغییراتی روبهرو است. تغییراتی در برش، رنگ و تزئینات ترندهای این محصول را میسازند. اما در تاریخچه پارچه جین ، زمانی وجود ندارد که این محصول از چرخه مد خارج شود. هر زمانی یک نوع شلوار جین ترند میشود. مدلهایی مانند اسکینی، مام فیت، بوت کات، زاپ دار و … هر کدام، در برههای ترند بودهاند.
ویژگیهای اولین شلوار جین
در تاریخچه پارچه جین ، در سال ۱۸۷۳، نخستینبار، شلوار جین تولید شد. این شلوار جین چه ویژگیهایی داشت؟ در این شلوار از پارچه دنیم نیلی رنگ استفاده شده بود. در نقاط پرفشار بدن حین کار، پرچهای مسی وصل شده بود. نقاطی مانند جیبها که حین نشستن و برخاستن، فشار بسیاری را تحمل میکنند. این شلوار طراحی ساده و کاربردی داشت. در دوخت این شلوار از بافتهای مقاوم و نخهای قوی استفاده شده بود. همچنین دو جیب در قسمت پشت شلوار وجود داشت که بعدها به جیبهای دوگانه معروف شدند. برچسبی نیز از جنس چرم روی کمری این شلوار وجود داشت.
برندهای کلیدی در تاریخچه پارچه جین
پارچه جین در میان بسیاری از برندها کاربرد دارد. این پارچه با انواع محصولات خود، وارد کالکشنهای بسیاری از برندها شدهاست. به بسیاری از هفتههای مد راه یافتهاست. همچنین گاهی در کالکشنهای اوت کوتور دیده میشود. اما در میان این برندها، برخی از آنها به صورت اختصاصی به جین پرداخته اند. این برندها جایگاه ویژهای در تاریخچه پارچه جین داشتهاند.
برند لیوایس «Levi’s» در اختراع شلوار جین پیشرو بودهاست. برند رنگلر «Wrangler» میان گاوچرانها بسیار کاربرد دارد. این برند در میان علاقهمندان موسیقی کانتری نیز بسیار استفاده میشود. برند لی «Lee» عرضهکننده جینهای صنعتی و بسیار مقاوم است. برند دیزل «Diesel» در زمینه طراحی و خلاقیت در تولید جینهای مدرن، فعالیت میکند. در نهایت برند کلوین کلاین «Calvin Klein» جین را تبدیل به یک محصول لوکس کرد. همچنین این برند، با کمپینهای تبلیغاتی خود و حضور مدلهای زن و مرد بسیار جذاب، مسیر کاربرد محصولات جین را تغییر داد.
پایداری پارچه جین
پارچه جین، تا سالهای اخیر پارچه پایداری دانسته نمیشد. برای تولید این پارچه آب بسیاری مصرف میشود. همچنین انرژی مصرفی برای تولید الیاف پنبه بسیار است. فرآیند رنگرزی نیلی طولانی است. این عوامل، صنعت جین را در سالهای اخیر با چالشهای محیط زیستی روبهرو کردهاست. اما این صنعت همچنان نیز، بزرگترین صنعت تولید در دنیای مد است.
در پی این امر، بسیاری از برندها به سمت تولید پارچههای جین پایدار رفتهاند. برای این کار، آنها سراغ پنبه ارگانیک رفتهاند. رنگآمیزی را بدون آب انجام میدهند. بازیافت پارچههای کهنه و تولید لباسهای مقاوم نیز جزو برنامههای این برندها است. یکی از برندهایی که به تولید محصولات جین پایدار میپردازد، برند دیزل است.
اما جالب است بدانید در سالها اخیر، عقیده درباره این محصولات تغییر کردهاست. طبق آخرین تحقیقات کارشناسان پایداری، همچنان الیاف پنبه، پایدارترین الیاف برای تولید پارچه است. چرا که این الیاف طبیعی بوده و کمترین آسیب را به محیط زیست میزند. فرآیند تولید پارچههای الیاف مصنوعی بسیار راحتتر است. اما این محصولات آسیبهای جدیتری به محیط زیست وارد میکنند.
در تاریخچه پارچه جین ، شاهد سفرهای طولانی و جذابی هستیم. پارچه جین از بنادر ایتالیا و کارگاههای فرانسه، سفر خود را آغاز کرد. این پارچه تا معادن طلا در آمریکا رفت. درنهایت نیز وارد برندهای لوکس شد. این پارچه، محبوبترین و ماندگارترین پارچه در طی چند قرن بودهاست. بنابراین این پارچه جزو جدانشدنی از فرهنگ جهانی است. بسیاری از ما به واسطه نوع پوشش خود جزوی از یک اجتماع میشویم. یکی از سازههای شکلدهی این اجتماع، پارچه جین است.