تاریخچه مد و فشن ۱۹۸۰ – ۲۰۲۵

تاریخچه مد و فشن در جهان برای یک طراح لباس، مثل یک نقشه دقیق عمل می‌کند. نقشه‌ای که نشان می‌دهد چگونه ایده‌ها به ترند تبدیل شد‌ه‌اند. چه عواملی یک سبک را محبوب کرده و چطور تغییرات اجتماعی مسیر طراحی را دگرگون کرده‌اند. این شناخت خلاقیت را جهت‌مند می‌کند. از تکرار‌های ناخواسته جلوگیری می‌کند. در نهایت به طراح اجازه می‌دهد جایگاه خودش را در میان جریان‌های بزرگ پیدا کند.

در مطلب پیشین از مجله الکا درباره تاریخچه مد و فشن بین سال‌های ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۰ توضیح‌ داده‌ایم. اکنون با ادامه بررسی سال‌های ۲۰۰۰ تاکنون با ما همراه باشید.

دهه ۲۰۰۰ – آغاز قرن بیست‌یکم

• فضای کلی و تأثیر فناوری

دهه ۲۰۰۰ آغاز انفجار تکنولوژی دیجیتال، اینترنت و فرهنگ بصری آنلاین بود. رواج موبایل، دوربین دیجیتال، وبلاگ‌ها و شکل‌گیری شبکه‌های اجتماعی باعث شد فشن در دسترس عموم قرار بگیرد. شبکه‌هایی همچون «MySpace». این انتقال فرهنگی، فشن را از یک جریان بالا‌ به پایین، به سیستمی فراگیر و بازتر تبدیل کرد. در چنین فضایی، تنوع زیبایی‌شناسی‌ها افزایش یافت. هویت‌های فردی نقش مهم‌تری در تعیین استایل پیدا کردند.

• روندها و ترندهای غالب

استایل «Y2K» با درخشش فلزات، پارچه‌های کشی، شلوارهای فاق‌کوتاه، تاپ‌های کوتاه، عینک‌های سایبری‌مانند و جزئیات پلاستیکی، یکی از شاخص‌ترین جریان‌ها بود. استریت‌ور، لباس‌های ورزشی، جین‌های سنگ‌شسته و بوت‌های UGG، از گرایش‌های مهم این دهه بودند. هم‌زمان گرایش به ماکسیمالیسم نیز وجود داشت. فشن این دوره ترکیبی از لوکس‌گرایی نمایشی و راحتی روزمره بود. فرهنگی که بعدها به «Tacky Chic» مشهور شد.

• طراحان و برندهای تأثیرگذار

در دنیای لوکس شاهد حضور مارک جیکوبز در لویی‌ ویتون بودیم. همکاری او با هنرمندان معاصر، چهره بصری جدیدی برای فشن لوکس ساخت. هنرمندانی همچون تاکاشی موراکامی. ادی اسلیمن در خانه دیور پایه‌گذار سیلوئت بسیار لاغر و اسکینی شد. این گرایش بعد‌ها یکی از مهم‌ترین تأثیرات در استایل مردانه بود.

برند بالنسیاگا تحت مدیریت نیکلاس گسک‌یر وارد عصر نوآوری‌های ساختاری شد. در این دوران از تاریخچه مد و فشن در جهان ، مفهوم فشن آینده‌گرا به‌طور جدی مطرح شد. در استریت‌ویر نیز برند بیپ و بعد‌ها سوپریم تبدیل به نماد‌های فرهنگی نسل جوان شدند.

• فرهنگ پاپ و سیستم جدید مد

فرهنگ پاپ و سلبریتی‌ها، رابطه جدیدی میان شهرت و فشن ایجاد کردند. به‌ویژه بریتنی اسپیرز، کریستینا آگیلرا و پاریس هیلتون. در همین دوره، وبلاگ‌نویسان مد و اولین اینفلوئنسر‌ها به‌عنوان جریان‌سازان تازه مطرح شدند. سیستم فشن کم‌کم از رسانه‌های چاپی فاصله گرفت. فضای اینترنت نیز اهمیت بیش‌تری پیدا کرد. همچنین شروع همکاری برندهای لوکس با هنرمندان، طراحان صنعتی و حتی ورزش‌کاران بود. این امر مسیر تازه‌ای را برای ارتباط مد با فرهنگ عامه ایجاد کرد.

دهه ۲۰۱۰ – عصر شبکه‌های اجتماعی و استریت‌ور مدرن

• انقلاب دیجیتال و تأثیر شبکه‌های اجتماعی

دهه ۲۰۱۰ دوران تثبیت شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و یوتوب بود. این شبکه‌ها ساختار مد را به‌طور کامل تغییر دادند. هویت بصری برند‌ها جای خود را به‌وفور تصاویر دیجیتال، فشن بلاگر‌ها و اینفلوئنسرها داد. اکنون هر فرد می‌توانست محتوای فشن تولید کند. برندها برای دیده‌شدن باید با فرهنگ اینترنت هماهنگ می‌شدند. سرعت ترندها افزایش یافت. مد نیز از یک صنعت چهار فصل به فرهنگی لحظه‌ای تبدیل شد.

• تمرکز بر استریت‌ور و فرهنگی هیبریدی

در این دهه، استریت‌ور تبدیل به جریان اصلی فشن شد. برندهایی مانند ییزی، آف-وایت و سوپریم جایگاهی هم‌سنگ برندهای لوکس یافتند. لباس‌های لوکس و خیابانی ادغام شدند و نام «استریت‌ور لوکس» گرفتند. لباس‌های اورسایز، کتانی‌های چانکی، هودی‌ها و لوگو‌های بزرگ، نمادهای این مد بودند. این دوره شاهد ترکیب تکنولوژی، هنر دیجیتال و فشن بود. تنوع هویتی نیز بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرد.

• طراحان و تغییرات مد

در این دهه، ورود دمنا به بالنسیاگا و ویرجیل ابلو به لویی ویتون، تاریخچه مد و فشن در جهان را تغییر داد. دمنا ساختارهایی اغراق‌شده و هجوآمیز را وارد فشن کرد. ورجیل نیز فشن لوکس مردانه را با فرهنگ خیابانی پیوند زد. از سوی دیگر، فیبی فیلو با زیبایی‌شناسی مینیمالیسم آگاهانه در سلین حضور پیدا کرد. او سبک «شیک روشن‌فکرانه» را شکل داد. برندهای فست‌فشن مانند زارا و اچ‌اند‌ام نیز تأثیر گسترده‌ای بر چرخه مصرف مد گذاشتند.

• فرهنگ، اقتصاد و گسترش گفت‌و‌گو‌های اجتماعی

گفت‌وگو‌های حول بدن، جنسیت، تنوع نژادی و پایداری بخش مهمی از این دهه شدند. بحران‌های اقتصادی و محیط‌زیستی توجه طراحان را به مفهوم پایداری معطوف کرد. برندها مجبور بودند پاسخ‌گوی مسائل اخلاقی، شرایط کاری و مصرف بی‌رویه باشند. همچنین اقتصاد دیجیتال رشد کرد. این اقتصاد جدید با خود خرید آنلاین، فشن ویدیویی و رونمایی‌های دیجیتال را همراه آورد. همه این روش‌ها جایگزین روش‌های سنتی در تاریخچه مد و فشن شدند.

دهه ۲۰۲۰ – دوران بحران‌ها، دیجیتالیزیشن و تغییر ارزش‌ها

• فضای کلی و بحران جهانی

آغاز دهه ۲۰۲۰ با شیوع کووید-۱۹ همراه بود. این ویروس همه‌چیز از جمله فشن را به بن‌بست رساند. هیچ‌چیز در قرن بیست‌یکم به‌اندازه پاندمی کرونا بر فشن تأثیر نگذاشته بود. تأثیری که همچنان بر بسیاری از جنبه‌های فشن دیده می‌شود و تا به امروز ادامه دارد. تعطیلی فروشگاه‌ها و توقف فشن‌شوها، صنعت را مجبور به دیجیتال‌سازی سریع کرد.

چیزی که با کرونا شروع شد اما همچنان ادامه دارد. امروز نیز در کنار فشن‌شوهای حضوری، برندها مجبور به پخش آنلاین شوهای خود هستند. لباس‌های راحت، لباس خانگی، استایل مینیمال و فشن کاربردی در این دوران محبوب شد. مردم به‌دنبال آرامش، کاربردی بودن و کیفیت بودند. این دوره آغاز تغییری بنیادین در ارزش‌های تاریخچه مد و فشن در جهان بود.

• روندهای طراحی و تغییر در سلیقه مخاطبان

فشن این پنج سال با دو قطب اصلی شناخته می‌شود. اولی آرامش و عملکردگرایی. این امر در رنگ‌های خنثی، سیلوئت‌های راحت و پارچه‌های نرم دیده می‌شود. دیگری ماکسمیالیسم دیجیتال. این امر نیز نتیجه فرار از یکنواختی دوران قرنطینه بود. افرادی که در دوران قرنطینه به‌ سر می‌بردند، ناگهان با اتمام این دوران، ماکسیمالیسم شدند.

به‌نحوی که نوعی افراطی‌گری در استفاده از لباس‌های شب، کفش پاشنه‌بلند و زنانگی باربی شکل گرفت. استایل‌های پرینت‌دار، رنگ‌های نئونی و آرایش‌های اغراق‌آمیز ظهور کرد. به‌دنبال سریال ایفوریا خط‌چشم‌های گرافیکی و آرایش پرزرق‌وبرق نیز ترند شد. همچنین استایل «Y2K»  پس از ۲۰ سال دوباره به سلطنت خود بازگشت.

• اقتصاد، تکنولوژی و سیستم جدید مد

در این دوران نقش متاورس، ان‌اف‌تی، فشن دیجیتال و آواتارهای پوشیدنی به‌شکل جدی مطرح شد. برندهای بزرگ دست به تولید لباس‌های دیجیتال زدند. همچنین فشن‌شو‌های دیجیتال خلاقانه برگزار کردند.  اقتصاد جهانی دچار نوسان شد. نوسانی که موجب شد از بین رفتن طبقه متوسط مطرح شود.

این تغییرات خانه‌های مد را مجبور به کاهش تیراژ، افزایش کیفیت و تمرکز بر پایداری کرد. طبقه‌ای که برای دهه‌های متوالی در تاریخچه مد و فشن در جهان ، خریداران برندها بودند، دیگر قدرت خرید نداشتند. برندها بیش از پیش، از هوش مصنوعی در طراحی، تحلیل روند و مدیریت تولید استفاده کردند.

• فرهنگ و هویت اجتماعی

طی این دوره گفت‌وگو‌های هویتی شکل گرفت. این گفت‌‌و‌گوها حول موضوعات جنسیت سیال، تنوع اندامی و تصاویر بدن بود. تصاویر واقعی‌تر در کمپین‌ها قدرت گرفتند. برندها تلاش کردند فاصله خود را با فرهنگ جوانان کاهش دهند. چرا که جوانان امروز در دوره‌ای متولد شده‌اند که با دوران شکل‌گیری برند‌های مطرح در تاریخچه مد و فشن در جهان ، فرسنگ‌ها فاصله دارد.

پس از بحران کرونا، میل به بیان فردیت، استفاده از رنگ‌های جسورانه، استایل‌های نوستالژیک و بازگشت دهه ۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ دوباره اوج گرفت. حتی سریال‌های تلویزیونی و مجلات فشن این دوران، بار دیگر مورد توجه قرار گرفتند.

جهان ۲۰۰۰ تحت‌تأثیر تکنولوژی، اقتصاد، فرهنگ و احساسات اجتماعی است. این قرن با انفجار دیجیتال و فرهنگ پاپ آغاز شد. دهه ۲۰۱۰ با شبکه‌های اجتماعی و قدرت استریت‌ور تعریف شد. به‌نوعی که یکی از دغدغه‌های مهم این روزهای ما این است که در خیابان، کافه، رستوران و محیط‌های عمومی چی بپوشیم.

دهه ۲۰۲۰ عصر بحران، دیجیتالیزیشن کامل و بازتعریف ارزش‌ها بود. برای طراح لباس، این مسیر نه‌تنها یک روایت تاریخی، بلکه منبع الهام و تحلیلی قدرتمند است. بررسی و شناخت تاریخچه مد و فشن  در جهان ، آینده طراحی و مسیر هر طراح لباسی را هدایت می‌کند. نظر خود را درباره این مطلب با ما به اشتراک بگذارید. اگر در آستانه قرن ۲۱ام متولد شده‌اید، حس‌تان نسبت به رویکرد و گرایش‌های مد در این قرن چیست؟